Kalibar sačmarica.

Proteže se od kalibra 4 do kalibra 36 (američka oznaka .410). Oznaka kalibra ima veoma dugu tradiciju, razume se englesku, pri čemu oznaka kalibra predstavlja broj kugli od olova koje se mogu izliti od jedne engleske funte (453,6 grama), tako da, na primer, kalibar 12 predstavlja prečnik jedne od 12 istovetnih kugli, izlivenih od jedne funte olova. Prema tome, što je oznaka kalibra veća, prečnik duše cevi je manji.

Danas su uobičajeni, daleko više zastupljeni u proizvodnji lovačkog oružja i istovremeno upotrebljivi u uslovima normalnog lova na sitnu divljač, kalibri 12, 16 i 20. Puške kalibra 4 i 8 su specijalizovano oružje za lov barske pernate divljači, ali se zbog ratifikacije Međunarodne konvencije o zaštiti ptica, proizvode u vrlo ograničenom broju, još samo u Engleskoj i Belgiji. Puške kalibra 10, takođe za lov divljih gusaka i plovki, još se dosta proizvode u SAD, dok se puške manjih kalibara od 20, tzv. "damske puške" proizvode i dalje za uzan krug ljubitelja lakih pušaka malog kalibra. Dozvoljena toleranca prečnika u milimetrima kod svih kalibara je je +0,40 mm.

Kalibar kuglare

U Evropi, kalibar metka za lovačke karabine označava se u milimetrima, pri čemu prva brojka kazuje prečnik polja (ne žljebova ili zrna čiji je prečnik 0,20-0,30 mm veći), dok druga brojka dužinu čaure u mm. Tako 7 x 64 znači da je kalibar polja u cevi 7 mm, a dužina čaure 64 mm. Izuzetak čini kalibar 9,3 gde ova brojka označava prečnik žljebova, odnosno kugle.

Oznaka "R" pokazuje da se radi o čauri sa vencem, dakle za kuglare prelamače, na primer 6,5 x 57R. I ovde ima manjih odstupanja, tako da npr. kalibar polja za metak 8 x 68, nije 8 nego 9 mm. U kalibru 8 mm postoji jedan stari nesporazum, jer je prečnik polja ranije vojnog, a kasnije i lovačkog metka 8 x 57I ("I" dolazi od "infanteri"-pešadija), bio 7,8 mm dok je kod novijeg metka koji ima prečnik polja 7,9 mm, na kraju oznake u mm uvek dodato slovo "S", da bi lovac znao da razlikuje ova dva metka i ni slučajno ne stavi metak 8 x 57IS u pušku kalibra 8 x 57I, jer bi opaljivanje opasno povećalo barutni pritisak u ovoj, uže brušenoj cevi. Ovog se treba bojati kod svih starijih pušaka ovog kalibra. Novije puške, sve one koje su proizvedene posle Drugog svetskog rata, imaju širi "S" kalibar, tako da je ova ne mala opasnost otklonjena.

U američkoj i engleskoj oznaci kalibara, pometnja je još veća. Prva brojka još i pokazuje kalibar, ali retko kad precizno! Tako oznaka .22, što bi trebalo da znači 22 stota dela inča, dakle 5,58 mm, kod metka .22 Winchester Ceneterfire (u Evropi poznat kao 5,6 x 53R Vierling) iznosi 5,35 mm, a kod metka .22 Savage, čitavih 5,61 mm. Kod druge dve ili čak tri oznake one uvek znače različite stvari. Druga oznaka vrlo popularnog metka .30.06 predstavlja skraćenicu od 1906, godine kada je taj metak uveden u armiju SAD. Kod nekih, na primer, kao kod metka danas punjenog bezdimnim barutom 25-35 (u Evropi poznatog kao 6,5 x 52R) drugi broj pokazuje koliko je nekada u čauru moglo da stane grena crnog baruta! Kod drugih, na primer kod vrlo popularnog metka .22-250 Remington, drugi broj kazuje da je metak nastao suženjem grla čaure .250-3000 Savage, kod koga pak druga brojka pokazuje početnu brzinu zrna u ft/s! Ukratko haos, što je donekle razumljivo, uzevši u obzir da su oznake davali razni ljudi, u različitim zemljama, koje su imale različite merne sisteme.

Jedini, ali dovoljan način da lovac izbegne posledice ove pometnje je da UVEK upotrebljava samo onu municiju, čija cela oznaka u potpunosti odgovara oznaci utisnutoj na njegovom oružju.

Iz leksikona lovačkog oružja MR. Dušana Bojovića

Comments: